|
Baqattoota Oromo
Adunya kana keessati rakkon baqatoota Oromoo sadarka
nama gadisisu keessa jira yoo jeene haqa irra kan fagatu
miti. Waggoti 40 qabsoo bilisuma Oromoo adeema jiru kan
siyyasaa lammi kana kan waliqabatee lammin bara barana
biyya baqata jiru lakkoobsi isaa hin beekamue. Lola
bara 1977 kan hirmatee achiin kara Jibuti Ameerka nami
adeeme tokko Oromoon hara ilee yeeroo sana caalaa Jibuti
keessati rakkacha akka jiru raga ba’aa.
Keessatu biyoon ola keenya jiran siyyaasaa abbooti
irreee Itiyoophiya degerudhan balaa isaan baqatoota
keenya irran ga'aa jiran seena keessati bakka guddati
qalama diiman akka barreefamu mootumoota Keeniyaa,
Jibuti, Yamane fi Sudan hundati salfi diplomasy tokko
malee haqa jiru itti himu qabna. GPO raga baqatoota
Oromoo irraa dhiyatu irrati hunda'ee biyooti kanaaf kara
Embassy isaan fi kalatiidhan morimi qabu dhiyeessun hoji
keenya isaa jalqabati; Hunda keessa kan nama dhibuu
mootumman Keeniyaa wayyaanen biyya isaa keessa galtee
ABO akka sakatatu hayama keenun mana isaa fi qula ummata
isaa hormati argsisun motummicha mata isaaf qaani akka
ta’ee adnuya marrati ibsu barbana.
Baqatoota
Oromoo mootumman adunyan, motummoon olaa keenya fi
dhimmi isaa kan kalatiin ilalatu UNHCR mali gocha akka
jiru Gumii Parlamaa Oromoo qamoota kana gaafachu barbada.
Baqatoon Oromoo akka
baqatoota Iraqi, Palastiin, Kosovo, Kurdi, Somalee,
Darfur kkf akka xiyyefannoo keenamuf kara wajjira UNHCR
Jeneva fi mootummoota dhimma kana irrati nu tumsu dandan
hundti iyyachun dirqama hoji keenya atatama waan ta’eef
degersa hunda nu barbachisadha.
Sababi
Oromo miseensa ummata adunya kana ta’ee utuu jiru malif
rakko isaa fi gaafin isaa akka siirti hin ilalamneef
iffaa fi iffati gafachu feena. Oromoo utuu mirga nama
hin dhibbin mirgi isaa akkasiti dhibamee yoo adunyan
kara naga mirga keenya hin kabachisu ta’ee of du’aa waa
nama hiluu jirachu hin qabu unis caara birra barbadu
akka qabnus hubachisu qabna;
Midiyaan
ada adda yeerro adda adda rakko baqatoota Oromoo Gaanfa
Afrika ibsa basee irra raggan argane malee bayiina
baqatoota kana qami adunya xiyyeefana keenef galmeese
hin jiru. Haata'uu malee baqatoon Oromoo Gaanfa Afrika:-
-
Kenya 21,000
-
Sudan 20,000
-
Somalee 15,500
-
Somaleland &Putland 17,500
-
Djibuti 17,000
-
Yeman
3,000
-
Uganda 2,000
-
Libiya 1,000
-
Eritrea 3 300
-
Waligalati 100,300 ta’uu jedhamee
tilamamamaa walumagalati Gaanfa Afrika gutumatii.
Kun
namoota akka baqatumati hin galmiin dabalatee yamu ta’uu
kan seeran galman beekaman gabata gidii irraa hubacnun
ni dandama. Kunsi ta’ee sun baqata kun mali irra jira
jeene gaddi teeny mariachi qabna. Hata’uu malee bakka
hundatu baqatoota jira keessa hanga tokko essa akka
jiran, maqa issan, umuri fi haala isaan keessa jiran
qabataman galmayee waan jiruf qama mootummota adunya
hunda geesine qama argisisun ni dandama. Namoon bayeen
kan hin galmoofneef wari galaman mal argatan yeero
keenya hi baleesinu jechunakka ta’ee raggan biyoota
xuqaman kana irra nu ga’ee ni ibsa.
|